ชนิดพืช

ปัญหาและข้อจำกัดในการใช้ที่ดิน

วิธีการจัดการดิน

1.1 ข้าวที่ไวต่อช่วงแสง ได้แก่ ขาวปากหม้อ 148 ขาวตาแห้ง 17 เก้ารวง 88 เหลืองประทิว 123 น้ำสะกุย 19 ขาวดิกมะลิ 105 นางมล เอส-4 ปทุมธานี 60

1.2 ข้าวที่ไม่ไวต่อช่วงแสงได้แก่ กข.1-6 กข 7 กข 9 กข 10 กข 11 กข 21 กข 25 สุพรรณบุรี 60,70 และพิษณุโลก 60-2

1. ใส่ปุ๋ยอินทรีย์ได้แก่ปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอกต่าง ๆ อัตรา 1.5-2.0 ตันต่อไร่ ใส่โดยการหว่านให้ทั่วทั้งแปลงนาก่อนเตรียมดินปลูกข้าว

2. ไถกลบตอซังลงไปในดิน เพื่อช่วยเพิ่มอินทรีย์วัตถุให้แก่ดินและเป็นการปรับปรุงคุณสมบัติทางด้านกายภาพ

3. การปลูกพืชตระกูลถั่วสลับกับการปลูกข้าวไถกลบเป็นปุ๋ยพืชสด เพื่อช่วยรักษาและปรับปรุงคุณสมบัติทางด้านการภาพของดิน

4. ใส่ปุ๋ยเคมีเพื่อปรับปรุงความอุดมสมบูรณ์ของดินควรปฏิบัติดังนี้

4.1 สำหรับพันธุ์ข้าวไวต่อช่วงแสง ใช้ปุ๋ยสูตร 16-20-0 กก. ต่อไร่ ใส่เป็นปุ๋ยรองพื้นครั้งแรก โดยหว่านให้สม่ำเสมอแล้วคราดให้ปุ๋ยเข้ากันดิน ส่วนครั้งที่ 2 ใส่ปุ๋ยแต่งหน้าโดยใช้ยูเรีย 5-10 กก.ต่อไร่ หรือปุ๋ยแอมโมเนียซัลเฟต (21% N) หรือแอมโมเนียมคลอไรด์ อัตรา 10-20 กก.ต่อไร่ใส่เมื่อข้าวตั้งรวง

4.2 สำหรับพันธ์ข้าวไม่ไวต่อช่งแสงครั้งแรกใส่ปุ๋ยรองพื้นก่อนปักดำด้วยสูตร 16-20-0 หรือ 18-22-0 อัตรา 25-35 กก.ต่อไร่ โดยหว่านให้สม่ำเสมอทั่วแปลงนาแล้วคราดให้ปุ๋ยเข้ากับดินเสร็จแล้วชักน้ำเข้าแปลงนาให้น้ำสูงระดับฝ่ามือ ส่วนการใส่ปุ๋ยครั้งที่ 2 เมื่อข้าวตั้งรวงเป็นการใส่ปุ๋ยแต่งหน้าด้วยยูเรีย อัตรา 10-15 กก.ต่อไร่หรือปุ๋ยแอมโมเนียมคลอไรด์อัตรา 20-30 กก.ต่อไร่

ชนิดพืช

ปัญหาและข้อจำกัดในการใช้ที่ดิน

วิธีการจัดการดิน

2. พืชไร่

-น้ำท่วมขังและการระบายน้ำของดินไม่ดี

-ดินเหนียวจัดและโครงสร้างของดินแน่นทึบ

- ดินขาดธาตุอาหารพืชบางอย่าง

- การเตรียมพื้นที่ปลูก ควรปฏิบัติดังต่อไปนี้

1.กรณีปลูกในช่วงฤดูแล้งหรือการเก็บเกี่ยวข้าวแล้วให้ยกร่องปลูกให้สูงขึ้นจากผิวดินเดิม 10-20 ซม. และกว้างประมาณ 2 เมตร เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำขังแช่เมื่อมีการให้น้ำชลประทานหรือมีฝนตกและกระทงนาห่างกันแระมาณ 8-12 เมตร มีความกว้าง 40-50 ซม. และลึกประมาณ 20-30 ซม. เพื่อช่วยการระบายน้ำของดินสะดวกในการให้น้ำและเข้าไปดูแลพืชที่ปลูก

2. กรณีเปลี่ยนสภาพการใช้ที่ดินจากนาข้าวเป็นพื้นที่ปลูกพืชไร่แบบถาวรคือปลูกทั้งฤดูฝนและฤดูแล้งให้สร้างคันดินล้อมรอบพื้นที่ปลูกและภายในให้ยกร่องปลูกแบบถาวร สันร่องปลูกกว้าง 6-8 เมตร มีร่องระบาน้ำกว้าง 1.5 เมตร ลึกประมาณ 80-100 ซม.บนสันร่องใหญ่อาจแบ่งซอยเป็นสันร่องย่อยโดยยกแปลงให้สูงขึ้น ประมาณ 20 ซม. และกว้างระหว่าง 1.5-2.0 เมตระพื่อช่วยระบานน้ำบนสันร่องและสะดวกในการที่จะเข้าไปดูแลพืชที่ปลูก

- ใส่ปุ๋ยอินทรีย์ได้แก่ปุ๋ยคอกและปุ๋ยหมักอัตรา 1.5-2.0 ตันต่อไร หว่านให้ทั่วแปลงแล้วไถคลุกเคล้าให้เข้ากับดิน ตากดินให้แห้งประมาณ 20-30 วัน ก่อนที่จะย่อยดินปลูกพืช

-ปลูกพืชตระกูลถั่วหรือใส่วัสดุปรับปรุงดินเช่น ขี้เลื่อยแกลบ กากน้ำตาลหรือเศษพืชแล้วไถกลบลงไปในดินเมื่อสลายตัวดีแล้ว
จะช่วยทำให้ดินร่วนซุยและเพิ่มอินทรีวัตถุให้แก่ดิน

- แก้ไขโดยการใส่ปุ๋ยเคมี สำหรับสูตร อัตราการใช้และวิธีการใช้ขึ้นอยู่กับชนิดพืชที่ปลูก

ชนิดพืช

ปัญหาและข้อจำกัดในการใช้ที่ดิน

วิธีการจัดการดิน

2.1 ข้าวโพดและข้าวฟ่าง

2.2 พืชตระกูลถั่ว (ถั่วเหลือง ถั่วเขียว ถั่วลิสง)

2.3 อ้อย

- ใส่ปุ๋ยสูตร 20-20-0 อัตรา 25 กก./ไร่ กรณีดินมีฟอสฟอรัสต่ำ โดยใส่รองกันร่องทั้งหมดหรือใส่สองข้างฟ่างอายุได้ 25-30 วัน

- หรือใส่ปุ๋ยสูตร 21-0-0 อัตรา 40-60 กก./ไร่ หรือสูตร 46-0-0 อัตรา 20-30 กก./ไร่ ใส่สูตรใดสูตรหนึ่งในกรณีที่ดินมีฟอสฟอรัสสูงหรือ

-ใส่ปุ๋ยสูรา 16-20-0 อัตรา 30-40 กก./ไร่ ใส่รองก้นหลุม ใส่ร่วมกับ 21-0-0 อัตรา 20-30 กก./ไร่ หรือปุ๋ยสูตร 46-0-0 อัตรา 10-15 กก./ไร่ โดยใส่โรยข้างแถวปลูกแล้วพรวนดินกลบ เมื่อปลูกแล้ว 20-25 วัน

-ใส่ปุ๋ยสูตา 0-46-0 อัตรา 15-20 กก./ไร่ หรือสูตร 0-40-0 อัตรา 15-20 กก./ไร่ หรือสูตร 0-20-2 อัตรา 30-40 กก./ไร่ ใช้สูตรใดสูตรหนึ่ง โยใส่ตอนปลูกหรือหลังปลูก หรือโรยข้างแถวปลูกแล้วพรวนดินกลบ

-สำหรับอ้อยปลูก ควรใส่ปุ๋ย 20-10-10 อัตรา 5 กก./ไร่ ใส่ครั้งเดียว โรยสองข้างแถวปลูกแล้วพรวนดินกลบเมื่ออ้อยอายุ 30-60 วัน

-สำหรับอ้อยตอ ใส่ปุ๋ยอัตราต่ำสูตร 10-5-5 อัตรา 40-50 กก./ไร่ ใส่ครั้งเดียวโดยโรยข้างแถวแล้วพรวนดินกลบหลังแต่งกอ หรือใส่ปุ๋ยอัตราสูง สูตร 15-10-10 อัตรา 100 กก./ไร่ แบ่งใส่ 2 ครั้ง ครั้งแรกใส่หลังแต่งกอ ครั้งที่สอง ใส่หลังจากใส่ครั้งแรก 45-60 วัน โดยโรยสองข้างแถวแล้วพรวนดินกลบ

ชนิดพืช

ปัญหาและข้อจำกัดในการใช้ที่ดิน

วิธีการจัดการดิน

2.4 ละหุ่ง

2.5 ฝ้าย

- ดินขาดธาตุอาหารพืชบางอย่าง

- ใส่ปุ๋ยสูตร 20-20-0 หรือสูตรอื่นท่ามีเนื้อธาตุอาหารใกล้เคียงกัน อัตรา 25-50 กก./ไร่ โดยแบ่งใส่สองครั้ง ๆ ละเท่ากัน ครั้งแรกใส่รองกันหลุมก่อนปลูกและครั้งที่สองเมื่ออายุ 25-30 วัน

-โดยทั่วไปใช้สูตร 21-0-0 อัตรา 20-30 กก/ไร่ หรือสูตร 46-0-0 อัตรา 15-20 กก/ไร่ ใส่หลังปลูก 20-25 วัน โดยโรยสองข้างแถวแล้วพรวนดินกลบ ในกรณีที่ดินมีธาตุฟอสฟอรัสต่ำ ให้ใส่ปุ๋ยสูตร 20-20-0 อัตรา 30-40 กก/ไร่ หรือสูตร 23-23-0 อัตรา 30-40 กก ./ไร่ หรือสูตร 16-20-0 อัตรา 35-45 กก/ไร่ ใส่หลังปลูก 20-25 วัน โดยโรยสองข้างแถวปลูกแล้วพรวนดินกลบ

- แก้ไขโดยการใช้ปุ๋ยเคมีสูตร อัตราและวิธีการใช้ให้ปฏิบัติดังนี้

ชนิดพืช

ปัญหาและข้อจำกัดในการใช้ที่ดิน

วิธีการจัดการดิน

3. พืชผักต่าง ๆ
3.1 พืชผักรับประทานใบและต้น (กระหล่ำปลี คะน้า และผักกาดต่าง ๆ)

3.2 พืชผักรับประทานผล (พริก มะเขือ มะเขือเทศ แตง ฯลฯ)

3.3 พืชผักรับประทานหัว (หอม กระเทียม หอมหัวใหญ่ ฯลฯ)

-ใส่ปุ๋ยสูตร 15-15-15 อัตรา 40-50 กก/ไร่ โดยแบ่งใส่ 2 ครั้ง เท่า ๆ กัน ครั้งแรกใส่หลังจากย้ายกล้าปลูกแล้ว 7 วัน โดยใส่สองข้างแถวแล้วพรวนดินกลบ

-ใส่ปุ๋ยสูตร 15-15-15 อัตรา 50-60 กก/ไร่ โดยแบ่งใส่ 2 ครั้ง ๆ ละเท่ากัน ครั้งแรกใส่หลังจากย้ายกล้าปลูกแล้ว 5-7 วัน ครั้งที่สองใส่เมื่อเริ่มออกดอกหรือหลังจากย้ายกล้าปลูกแล้วประมาณ 30 วัน โดยโรยสองข้างแถวแล้วพรวนดินกลบ

- ใส่ปุ๋ยเคมี สูตร 20-10-10 อัตรา 40-50 กก/ไร่ แบ่งใส่สองครั้งเท่า ๆ กันครั้งแรกใส่ก่อนปลูก โดยหว่านให้ทั่วแปลงส่วนครั้งที่สองใส่หลังปลูกแล้วประมาณ 1 เดือน โดยหว่านให้ทั่วแปลงแล้วให้น้ำทันที

ชนิดพืช

ปัญหาและข้อจำกัดในการใช้ที่ดิน

วิธีการจัดการดิน

4 ไม้ผล

4.1 มะม่วง

4.2 ส้มเขียวหวาน

-การระบายน้ำของดินน้ำท่วมและยังแช่ในช่วงฤดูฝน

- ดินขาดธาตุอาหารพืชบางอย่าง

-การเตรียมพื้นที่ปลูกเพื่อแก้ปัญหาการระบายน้ำของดินและน้ำท่วมขังให้ปฏิบัติ
เช่นเดียวกับการเตรียมพื้นที่ปลูกพืชไร่ที่ได้กล่าวมาแล้ว

- แก้ไขโดยใช้ปุ๋ยเคมี สำหรับสูตร อัตรา และวิธีการใช้ขึ้นอยู่ชนิดของไม้ผล ดังนี้

- ใช้ปุ๋ยสูตร 15-15-15 หรือสูตรอื่นที่มีธาตุอาหารเท่าหรือใกล้เคียงกัน อัตราใช้และวิธีใส่ดังนี้

อายุ 1-2 ปี ใส่ 1 กก. ต่อต้น โดยใส่ 2 ครั้งในช่วงเดือนมีนาคมและกันยายน

อายุ 3 ปี ใส่ 1.5 กก. ต่อต้น แบ่งใส่ 2 ครั้ง/ปี เช่นเดียวกัน

อายุ 4 ปี ใส่ 2 กก. ต่อต้น แบ่งใส่ 2 ครั้ง/ปี

อายุ 5 ปี ใส่ 2.5 กก. ต่อต้น แบ่งใส่ 2 ครั้ง/ปี

อายุ 6 ปี ใส่ 3 กก. ต่อต้น แบ่งใส่ 2 ครั้ง/ปี

-ใช้ปุ๋ยสูตร 15-15-15 หรือสูตรอื่นสูตรที่มีธาตุอาหารเท่าหรือใหล้เคียงกันอัตราและวิธีใช้ดังนี้

อายุ 1-2 ปี ใส่ 1 กก. ต่อต้น แบ่งใส่ 2 ครั้ง/ปี

อายุ 3 ปี ใส่ 1.5 กก. ต่อต้น แบ่งใส่ 2 ครั้ง/ปี

อายุ 4 ปี ใส่ 2 กก. ต่อต้น แบ่งใส่ 2 ครั้ง/ปี

อายุ 5 ปี ใส่ 2.5 กก. ต่อต้น แบ่งใส่ 2 ครั้ง/ปี

อายุ 6 ปีขึ้นไปใส่ 3 กก./ต้น แบ่งใส่ 2 ครั้ง/ปี

ชนิดพืช

ปัญหาและข้อจำกัดในการใช้ที่ดิน

วิธีการจัดการดิน

4.3 มะพร้าว

4.4 ส้มโอ

4.5 ปาล์มน้ำมัน
(ปลูกเฉพาะภาคใต้)

-ใช้สูตรและอัตราดังต่อไปนี้

อายุ 1 ปี ใช้สูตร 15-15-15 หรือสูตรที่มีธาตุอาหารเท่าหรือใกล้เคียงกัน อัตรา 1 กก./ต้นแบ่งใส่ 2 ครั้ง/ปี

อายุ 2 ปี ใช้สูตร 15-15-15 อัตรา 2 กก./ต้นแบ่งใส่ 2 ครั้ง/ปี

อายุ 3-4 ปี ใช้สูตร 13-13-21 อัตรา 2 กก./ต้นแบ่งใส่ 2 ครั้ง/ปี

อายุ 5 ปี ใช้สูตร 13-13-21 อัตรา 2.5 กก./ต้นแบ่งใส่ 2 ครั้ง/ปี

อายุ 6 ปีขึ้นไป ใช้สูตร 13-13-21 อัตรา 3 กก./ต้นแบ่งใส่ 2 ครั้ง/ปี

-ใส่ปุ๋ยสูตร 15-15-15 ใส่ 2 ครั้ง/ปี ดังนี้

อายุ 1 ปี ใช้อัตรา 1 กก./ต้น

อายุ 2 ปี ใช้อัตรา 2 กก./ต้น

อายุ 3 ปี ใช้อัตรา 3 กก./ต้น

อายุ 4 ปี ใช้อัตรา 4 กก./ต้น

อายุ 5 ปี ใช้อัตรา 5 กก./ต้น

- อายุ 1 ปี ใส่ปุ๋ยสูตร 15-15-15 อัตรา 1.5 กก./ต้น/ปี แบ่งใส่ปีละ 4-5 ครั้ง

- อายุ 2 ปี ใส่ปุ๋ยสูตร 15-10-30 อัตรา 2.5 กก./ต้น/ปี แบ่งใส่ปีละ 4-5 ครั้ง

- อายุ 3 ปี ใส่ปุ๋ยสูตร 15-10-30 อัตรา 3.5 กก./ต้น/ปี แบ่งใส่ 3 ครั้ง คือช่วงต้นกลางและปลายฤดูฝน

ชนิดพืช

ปัญหาและข้อจำกัดในการใช้ที่ดิน

วิธีการจัดการดิน

5 ไม้ยืนต้น

สนปฏิพัทธ์ กระถินเทพา และยูคาลิปตัส

6 หญ้าเลี้ยงสัตว์

- น้ำท่วมขัง และดินมีการระบายน้ำ

- น้ำท่วมขังในช่วงฤดูฝน

-อายุ 4 ปี ใส่ปุ๋ยสูตร 10-10-30 อัตรา 4.5 กก/ต้น/ปี แบ่งใส่ 3 ครั้ง คือช่วงต้น กลางและปลายฤดูฝน

-อายุ 5 ปีขึ้นไป ใส่ปุ๋ยสูตร 10-10-30 อัตรา 5.5 กก/ตัน/ปี แบ่งใส่ 3 ครั้ง คือช่วงต้นกลางและปลายฤดูฝน

- การเตรียมพื้นที่ปลูกให้ปฏิบัติอย่างเดียวกับการเตรียมพื้นที่ปลูกไม้ผล ส่วนการจัดการอย่างอื่นไม่จำเป็น

- ทำคันดินรอบพื้นที่เพาะปลูก เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำท่วมขังพื้นที่ปลูก

- ติดตั้งปั๊มน้ำเพื่ระบายน้ำออกจากพื้นที่ในช่วงที่มีฝนตกชุกหรือมีปริมาณมาก